Codziennie informujemy o jakości powietrza w województwie śląskim. Za pomocą kolorów, pokazujemy na mapie sytuację aerosanitarną. Kolor zielony oznacza czyste powietrze. Czerwony - powietrze niezdrowe. Przekazujemy prognozy jakości powietrza na następne dni. Staramy się objaśniać zagadnienia związane z emisją zanieczyszczeń na terenie województwa śląskiego.

EKOPROGNOZA, codziennie w Magazynie Meteo o godz. 19.05

ZOBACZ AKTUALNE DANE
Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach

Informacja Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach dotycząca pomiarów pyłu zawieszonego PM2,5 w województwie śląskim oraz metodyki pomiarów manualnych

Pomiar pyłu zawieszonego PM2,5

Dla pyłu PM2,5 obowiązuje norma średnioroczna wynosząca 25 µg/m3. Przepisy prawa, krajowe jak również unijne, nie określają dla tego zanieczyszczenia normy dobowej, tak jak to ma miejsce w przypadku pyłu PM10. Również poziomy informowania i alarmowe dotyczące zagrożeń związanych z występowaniem w powietrzu wysokich poziomów stężeń ustalone zostały dla pyłu zawieszonego PM10.

Pył PM2,5 stanowi około 60-90% pyłu PM10. W województwie śląskim badania wykazują poziom około 70-80%, a czasami zawartość pyłu PM2,5 w PM10 może dochodzić nawet do 90%. Tak więc, na stacjach, gdzie prowadzony jest pomiar pyłu PM10 możemy bez większego problemu oszacować procentowy udział PM2,5.

Właśnie taką metodę zastosowała Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w rankingu, który ukazał się w 2016 roku, ponieważ na stacjach, które wymienione zostały w rankingu na czterech pierwszych miejscach (Żywiec, Pszczyna, Rybnik i Wodzisław Śląski), nie mierzymy pyłu PM2,5 tylko pył PM10. Tak więc ilość pyłu PM2,5 została określona szacunkowo i przykładowo średnie roczne stężenie pyłu zawieszonego PM10 dla stacji pomiarowej w Żywcu wynosiło w 2013 roku 58 µg/m3, a pył zawieszony PM2,5 w rankingu WHO został określony na poziomie 43 µg/m3, tj. około 74% pyłu PM10.

Przepisy prawa w przypadku pyłu PM2,5 nakazują obliczanie w skali roku wskaźnik tzw. średniego narażenia. Wskaźnik ten oblicza się na podstawie stężeń pyłu PM2,5 dla miasta o liczbie mieszkańców większej niż 100 tys. i aglomeracji na podstawie danych z jednego stanowiska pomiarowego, z wyjątkiem aglomeracji warszawskiej i górnośląskiej, dla których wyznacza się dwa stanowiska. To powoduje, iż na terenie województwa śląskiego znajduje się 5 stanowisk manualnych do pomiaru pyłu zawieszonego PM2,5 w zakresie obliczania wskaźnika średniego narażenia. Stanowiska te znajdują się w: Katowicach i Gliwicach (aglomeracja górnośląska), Żorach (aglomeracja rybnicko–jastrzębska), w miastach Bielsko–Biała oraz Częstochowa.

Pył zawieszony PM2,5 mierzy się metodami automatycznymi (wynik pomiaru jest podawany co godzinę) i manualnymi (wynik z przesunięciem czasowym).

Zgodnie z przepisami krajowymi i unijnymi liczba wymaganych stanowisk pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 w województwie śląskim wynosi 21 (stanowiska te sumuje się), a na terenie województwa mamy 44 stanowiska w 26 lokalizacjach, w tym 15 w stacjach automatycznych. Nie ma wiec potrzeby zwiększenia liczby urządzeń pomiarowych pyłu zawieszonego PM2,5.

Wnętrze manualnej stacji badania jakości powietrza Wnętrze manualnej stacji badania jakości powietrza Informacja dotycząca pomiarów manualnych

Pyłomierz manualny to urządzenie pomiarowe, w którym znajduje się kasetka z 15. filtrami. Pyłomierz zasysa powietrze, a obecne w nim zanieczyszczenia osadzają się na specjalnym filtrze. Powietrze zasysane jest przez czerpnię czyli rurę, której integralną częścią jest tzw. głowica separująca, czyli urządzenie przepuszczające do dalszej części toru pomiarowego wyłącznie pył o określonej średnicy ziaren. Następnie pył osadza się na filtrze, co trwa 1 dobę, po czym filtr jest automatycznie wycofywany z toru pomiarowego, a na jego miejsce wprowadzany jest następny.

Wymiana całej kasetki prowadzona jest systematycznie co 14 dni i wówczas jest ona przewożona do laboratorium, a do pyłomierza wkłada się kasetkę z czystymi filtrami. Po przywiezieniu do laboratorium filtry są kondycjonowane, czyli suszone do osiągnięcia stałej wagi i ostatecznie ważone. Na podstawie różnicy wagi filtra przed i po ekspozycji oblicza się wagę pyłu, a po uwzględnieniu objętości powietrza, którą filtr przepuścił oblicza się stężenie pyłu. W zależności od programu pomiarowego można dokonać również analizy tego pyłu na zawartość np. metali ciężkich lub węglowodorów typu WWA.
Analizy składu pyłu nie można wykonać w przypadku pomiarów automatycznych.

Pomiar metodą manualną pyłu zawieszonego (PM10 i PM2,5) jest metodą referencyjną, ze względu na jego bardzo dużą dokładność. Cała procedura pomiarowa powoduje jednak, że wyniki pomiarów manualnych nie mogą być dostępne w sposób ciągły, tak jak w przypadku pomiarów automatycznych. Czas potrzebny na wszystkie czynności związane z pomiarem i obróbką laboratoryjną to co najmniej miesiąc i dlatego przepisy prawa określają, iż wyniki pomiarów manualnych mają być dostępne w terminie do 60 dni od końca miesiąca, w którym były prowadzone pomiary.

O ewentualnych awariach stacji manualnej jesteśmy informowani poprzez sms–owy system powiadamiania, sygnalizujący wszystkie przerwy w pracy urządzeń. Wymiana filtrów odbywa się zgodnie z ustalonym harmonogramem i procedurami pomiarów.